Ο Μεσοπόλεμος, το λαϊκό κίνημα και οι δάσκαλοι (4)- Η ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ 1918-1928 ΜΕ ΑΙΧΜΗ ΤΟ ΜΙΣΘΟΛΟΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ

Image

 

Ο αριθμός των λειτουργών της δημοτικής εκπαίδευσης προσεγγίζει το 1918 τους 9.000, αυξάνεται με την έλευση των προσφύγων και φτάνει στο σχολικό έτος 1934-5 τους 14.000. Επρόκειτο για τη μεγαλύτερη σε αριθμό  κατηγορία δημοσίων υπαλλήλων. (Αθανασιάδης, 1999, σ.46)

Εξαιτίας του διαφορετικού μορφωτικού επιπέδου στη σύνθεση του  διδασκαλικού σώματος καθώς και της –και σε θεσμικό επίπεδο- ανισοτιμίας των δύο φύλων, στα 1918 υπήρχαν έντεκα διαφορετικές βαθμολογικές τάξεις[1] (ibid: 47). Στο διάστημα 1914-1918 οι μισθοί των δημοδιδασκάλων αυξήθηκαν κατά 52,3%, των δημοδιδασκαλισσών κατά 53,9% και των υποδιδασκάλων κατά 73,8%.(ibid: 67) Όμως, κατά το ίδιο χρονικό διάστημα ο τιμάριθμος υπερτριπλασιάστηκε με αποτέλεσμα –το 1918- να υπάρχει απόκλιση μισθού-τιμάριθμου 2,1 στους υποδιδασκάλους και 2,4 στους δημοδιδασκάλους. Πρόβαλλε λοιπόν αντικειμενικά το αίτημα για «υπερδιπλασιασμό» του μισθού. (ibid: 69)

Η ραγδαία υποτίμηση των διδασκαλικών μισθών βρήκε τον κλάδο ανέτοιμο να αντιδράσει αποτελεσματικά. Ενιαία συνδικαλιστική δευτεροβάθμια οργάνωση, με κύρος στον διδασκαλικό κόσμο δεν υπήρχε.[2] Επιπλέον, τα μέσα διεκδίκησης δεν υπερέβαιναν τα νομότυπα υπομνήματα στο υπουργείο (ibid: 55)

Φτάνουμε έτσι στην ψήφιση του νόμου 2145, στις 29/2/1920, που δεν  ικανοποιεί ουσιαστικά κανένα από τα βασικά αιτήματα του κλάδου. Οι δημοδιδάσκαλοι, οι δημοδιδασκάλισσες και οι υποδιδάσκαλοι διαβαθμίζονται σε  τρείς τάξεις (α, β, γ). Για την προαγωγή απαιτείται οχταετής υπηρεσία για τους άνδρες και εξαετής για τις γυναίκες, ενώ οι δημοδιδάσκαλοι α’ τάξεως πρέπει να αποτελούν το ¼ του συνόλου, της β’ τάξεως επίσης το ¼ και της γ’ τάξεως τα υπόλοιπα 2/4. Στους μισθούς παρατηρείται μία μέση αύξηση μόλις κατά 59%, που διαφοροποιείται ανά βαθμολογική τάξη. Οι προνομιούχοι από το νομοσχέδιο περιορίστηκαν στο 6% του συνόλου.(ibid: 110-111) Στις 15 Μαΐου του ίδιου έτους ψηφίζεται ο νόμος 2249, όπου τα μόνο που μεταβάλλει ουσιαστικά είναι τον αριθμό των δασκάλων ανά βαθμολογική τάξη.[3]

Τα νομοσχέδια αυτά προσέφεραν πολύτιμη πείρα στον κλάδο. Χωρίς ισχυρή συνδικαλιστική δομή και οργάνωση, ήταν εξαιρετικά δύσκολη η βελτίωση της δεινούς οικονομικής τους θέσης. Φτάνουμε έτσι στη Γενική   Συνέλευση του κλάδου, στις 21 Απριλίου του 1921, όπου συμμετείχαν 16 αντιπρόσωποι από αντίστοιχες περιφέρειες. Αποφασίζεται η συγκρότηση   προσωρινής «Ομοσπονδίας» με έδρα τη Χαλκίδα και η εκλογή τετραμελούς «Διοικούσας Επιτροπής»[4] με σκοπό την προετοιμασία ιδρυτικού συνεδρίου.

Το Ιδρυτικό Συνέδριο της ΔΟΕ πραγματοποιήθηκε τελικά στο διάστημα από τις 21 Φεβρουαρίου μέχρι τις 9 Μαρτίου 1922. Εκλέγεται 5μελές Δ.Σ.[5] Αποφασίζεται η διεκδίκηση του χωρισμού του κλάδου σε δύο βαθμολογικές τάξεις. Η πρώτη να περιλαμβάνει όλες τις τάξεις των δημοδιδασκάλων και  δημοδιδασκαλισσών και ο μισθός να κυμαίνεται από 600δρχ μέχρι 1050δρχ. Η δεύτερη να περιλαμβάνει τους υποδιδασκάλους και ο μισθός να κυμαίνεται από 450 μέχρι 750δρχ.(ibid: 151-153)[6]

Για την διεκδίκηση των αιτημάτων αυτών, το Συνέδριο αποφάσισε να προετοιμάσει τους τοπικούς συλλόγους για απεργία εάν δεν εκπληρωθούν οι διεκδικήσεις τους μέσα σε μια εβδομάδα. Η απεργία δεν πραγματοποιήθηκε καθώς το Δ.Σ έκρινε ότι δεν υπήρχε η δυνατότητα άσκησης πίεσης, εξαιτίας της ανακοίνωσης της απόφασης από την Διάσκεψη του Παρισιού και του αναγκαστικού δανείου που θα ελάμβανε η Ελλάδα. Παρόλα αυτά και μόνον η απειλή της απεργίας και το ποιοτικό βήμα της συγκρότησης Ομοσπονδίας, ανάγκασε την κυβέρνηση να χορηγήσει έκτακτο «πολεμικό επίδομα» στο 60% του μισθού, χωρίς όμως την ικανοποίηση κανενός άλλου από τα αιτήματα. Το Δ.Σ αποδέχθηκε με χλιαρές αντιδράσεις και μια δόση ικανοποίησης την απόφαση αυτή. (ibid: 158)[7]

Στις 14 Σεπτεμβρίου του 1922 ξεσπά το στρατιωτικό κίνημα των  βενιζελικών. Πριν ακόμα ξεκαθαρίσει το πολιτικό τοπίο, η διοίκηση της ΔΟΕ τάσσεται ανοιχτά υπέρ της «Επανάστασης», όχι μόνο θεωρητικά αλλά και με την ανάθεση σε μέλη του Δ.Σ διεξαγωγής περιοδειών που διήρκεσαν 4 μήνες. Οι ηγέτες της «Επανάστασης» θέλησαν να αξιοποιήσουν τον βαρύνοντα ρόλο των δασκάλων στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης.[8](ibid: 176).

Στις 9 Νοεμβρίου ψηφίζεται διάταγμα που βελτιώνει αισθητά τις απολαβές των δασκάλων. Συγκεκριμένα, ο αρχικός μισθός των δημοδιδασκάλων α’ τάξης που ήταν 400δρχ., με την αύξηση και το πολεμικό επίδομα διαμορφώθηκε στις 768δρχ. Ο αρχικός μισθός της β’ τάξης που ήταν 320δρχ, διαμορφώθηκε μετά το Διάταγμα στις 640δρχ. Οι μισθοί της γ’ τάξης που είχαν ως αφετηρία τις 240δρχ, έφτασαν μετά το Διάταγμα να ξεκινούν από τις 512δρχ. Τέλος οι αρχικοί μισθοί των υποδιδασκάλων που κυμαίνονταν   μεταξύ 101,5 και 134δρχ, διαμορφώθηκαν στις 416δρχ.

Στις μερικές αυτές νίκες του κλάδου δεν έπαιξαν ρόλο κυρίως οι συγκυρίες ή οι όποιες πολιτικές συμπάθειες της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας. Οι λόγοι αυτοί είναι δευτερεύοντες. Η ΔΟΕ γεννήθηκε σαν ώριμο τέκνο της ανάγκης του κλάδου, ώστε να ξημερώσουν καλύτερες μέρες για τον ίδιο και την Παιδεία του λαού. Επομένως, ανεξάρτητα από την συμβιβαστική στάση και τις παλινωδίες της ηγεσίας, είχε διαμορφωθεί μία λιγότερο ή περισσότερο ξεκάθαρη επαγγελματική-ταξική ιδεολογία στο διδασκαλικό κόσμο.[9](ibid: 209). Επιπλέον, η οργάνωση και η δομή της Ομοσπονδίας μπορεί κάλλιστα να χαρακτηριστεί προλεταριακού τύπου.[10] Αυτή η οργάνωση είχε αποτελέσματα και στη μαζικοποίηση της Ομοσπονδίας: ενώ ως τον Απρίλη του 1921 είχαν καταγραφεί 22 σύλλογοι, έως τον Φεβρουάριο του 1922 ο αριθμός τους αυξήθηκε στους 58, σε σύνολο 70 εκπαιδευτικών περιφερειών. (ibid: 220-221)

Ύστερα από τις εξελίξεις αυτές, στις 15 Απριλίου 1923,  πραγματοποιήθηκε το σημαντικό 3ο Συνέδριο της ΔΟΕ. Στο Συνέδριο αυτό, μεταξύ άλλων αποφασίστηκε να ενταχθεί στα αιτήματα του κλάδου -για πρώτη φορά- στις τέσσερις πρώτες τάξεις του δημοτικού να πραγματοποιείται η διδασκαλία στη δημοτική γλώσσα. Επιπλέον αποφασίστηκε η διεκδίκηση της κατάργησης των ελληνικών σχολείων, η μετατροπή του δημοτικού σε εξάχρονο και  η   τροποποίηση του αναλυτικού προγράμματος. (Κατσαντώνης, 1981, σ.28) Στο επίπεδο των μισθολογικών διεκδικήσεων, αποφασίστηκε η διεκδίκηση του καθορισμού των μισθών των δασκάλων με βάση τον υπαλληλικό νόμο 2494.[11] Το αίτημα αυτό όμως έμεινε κενό γράμμα μέχρι το 5ο Συνέδριο, που άρχισε στις 25/5/1924. Εκεί επανήλθε κάτω από την πίεση της βάσης του διδασκαλικού κόσμου. Όμως η παρέμβαση του Γληνού(ως Γ.Γ του υπουργείου) στο Συνέδριο ήταν καταλυτική όσον αφορά την αλλαγή στάσης του σώματος. Ο Γληνός ισχυρίστηκε ότι δε συνέφερε τον κλάδο η    εισαγωγή στον πανυπαλληλικό κώδικα, λόγω του αναμενόμενου συνωστισμού των δασκάλων στις κατώτερες θέσεις της κλίμακας (εξαιτίας και του τυπικά κατώτερου μορφωτικού τους επιπέδου). Αντ’ αυτού, πρότεινε ένα σύστημα “δέκα τριετιών”, όπου θα υπάρχουν τρεις οργανικοί βαθμοί(δημοδιδάσκαλοι-με αρχικό μισθό 400δρχ, διευθυντές-με αρχικό μισθό 500δρχ και επιθεωρητές- με αρχικό μισθό 600δρχ) και ο μισθός θα αυξάνεται ανά τριετία κατά 10% σε σχέση με τον αρχικό.

Το αμέσως επόμενο διάστημα, στις 23 Ιουλίου, με τη σύμφωνη πλέον γνώμη του κλάδου, προχώρησε η ψήφιση του νέου μισθολογίου. Ωστόσο, στο διάστημα που ακολούθησε η ΔΟΕ έδειξε μια τάση παλινδρόμησης στην προηγούμενη θέση περί υπαγωγής στον πανυπαλληλικό κώδικα. Η θέση αυτή δικαιολογείται από τις γενικότερες εξελίξεις. Λίγο μετά την ψήφιση του μισθολογίου των δασκάλων δόθηκαν σημαντικές αυξήσεις στους δικαστικούς και τους στρατιωτικούς, που -κατά κάποιον τρόπο- λειτουργούσαν σαν ρυθμιστές των δημοσιοϋπαλληλικών μισθών. Αυτό πυροδότησε γενικότερες εξελίξεις στο χώρο με την ίδρυση της Πανυπαλληλικής Διαχειριστικής Επιτροπής, που αξίωνε γενναίες αυξήσεις για τους δημοσίους υπαλλήλους. Οι δάσκαλοι θα διεκδικήσουν την ένταξή τους στον δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα[12] μέσα από την προσχώρηση τους στο δημοσιοϋπαλληλικό μέτωπο. Η Επιτροπή έδωσε τελεσίγραφο ως τις 24 Σεπτεμβρίου να ικανοποιηθούν δύο βασικά αιτήματα: α) ο 12πλασιασμός των προπολεμικών μισθών για τους ανώτερους και ο 13πλασιασμός για τους κατώτερους υπαλλήλους και β) η διαβάθμιση των δασκάλων. Όλα αυτά συντελούνται στο φόντο του 13πλασιασμού του τιμάριθμου σε σχέση με το 1914.

Εντέλει, ψηφίστηκε Ν.Δ που προέβλεπε αύξηση των δημοσιοϋπαλληλικών μισθών με κλίμακα 11 και 12(αντί για το διεκδικούμενο 12 και 13) καθώς και την κατάταξη των δασκάλων στον κώδικα, σε τέσσερις βαθμούς (γραμματέως β’, ακόλουθου, γραφέως α’ και β’). Αν και οι μισθοί παρουσίαζαν μία μέση αύξηση σε σχέση με αυτούς των “δέκα τριετιών” κατά 20%, οι δάσκαλοι  κατατάχθηκαν τελικά δύο βαθμίδες κάτω από αυτές που -εξαρχής-  διεκδικούσαν.[13](Αθανασιάδης, 1999, σ.355-388)

Ακολούθησε, τον Οκτώβριο του 1924, το 6ο συνέδριο της ΔΟΕ, όπου αποφασίστηκε η διεκδίκηση της αύξησης των βαθμών κατάταξης των δασκάλων στην υπαλληλική κλίμακα από τέσσερις σε έξι. Το αμέσως επόμενο διάστημα, δημιουργήθηκε κλίμα δυσαρέσκειας στον κλάδο για τον τρόπο που η ηγεσία χειρίστηκε το μισθολογικό ζήτημα, με αποτέλεσμα να υπάρξουν δυο παραιτήσεις από το Δ.Σ.[14] Το 7ο συνέδριο απέδωσε τα μη αναμενόμενα αποτελέσματα σε παράγοντες όπως η πολιτική λιτότητας και η αρνητική στάση ευρύτερων στρωμάτων της κοινωνίας απέναντι στις οικονομικές διεκδικήσεις του κλάδου και αποφάσισε τη διεξαγωγή εκστρατείας ενημέρωσης για την ανάδειξη του δίκαιου των αιτημάτων των δασκάλων.

Στις 25 Ιουνίου 1925, ο Θ.Πάγκαλος ανατρέπει την κυβέρνηση  Μιχαλακόπουλου. Οι προθέσεις της νέας ηγεσίας αποτυπώνονται στα λόγια του “υπουργού” οικονομικών: «Η Κυβέρνησις είναι αποφασισμένη να μην προβεί εις ουδεμίαν αύξησιν μισθών(..)Δεν δύνανται διάφοροι ομάδες να  εκβιάζουν την κυβέρνησιν». Πραγματοποιείται το 8ο Συνέδριο της ΔΟΕ μέσα σε κλίμα τρομοκρατίας. Με διάταγμα, στις 26 Απριλίου 1926, απολύεται το προηγούμενο Δ.Σ διότι στο 8ο συνέδριο «επέκριναν το εκπαιδευτικό πρόγραμμα κατά τρόπον απάδοντα εις δημοσίους υπαλλήλους».(ibid: 418)[15] Την ίδια περίοδο, αίρεται η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, απολύονται τα 11 μέλη του εκπαιδευτικού συμβουλίου, οι επόπτες της δημοτικής εκπαίδευσης, απαγορεύονται οι διορισμοί δασκάλων, απολύονται δάσκαλοι, κλείνουν σχολεία μικρής δυναμικότητας.[16] Η νέα ηγεσία, απέδωσε στους δασκάλους τους δύο επιπλέον βαθμούς που διεκδικούσαν, χωρίς όμως του   αντίστοιχους μισθούς.(Αθανασιάδης, 1999, σ.429) Κι όλα αυτά, τη στιγμή που ο τιμάριθμος το καλοκαίρι του 1926, είχε πλεόν 16πλασιαστεί σε σχέση με το 1914, υποτιμώντας κι άλλο την αξία των μισθών.(ibid: 434)

Στις 27 Ιουλίου, η νεοϊδρυθείσα Συνομοσπονδία Δημοσίων Υπαλλήλων(ΣΔΥ) διοργανώνει συνέλευση στο θέατρο “Ολυμπία”, με κύριο αίτημα την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των δημοσιοϋπαλληλικών μισθών. Ανάμεσα στα αιτήματα και η απόδοση των διδασκαλικών μισθών με βάση το νέο βαθμολόγιο.(ibid: 435)

Λίγες μέρες αργότερα ο Πάγκαλος θα ανατραπεί από τον Κονδύλη, ο οποίος θα επαναφέρει την απολυμένη διοίκηση της ΔΟΕ(Κατσαντώνης, 1981, σ.49) Σε νέα συνέλευση της ΣΔΥ, στις 27 Σεπτεμβρίου, αποφασίστηκε κάθοδος σε πανυπαλληλική απεργία στις 11 του Οκτώβρη. Η απεργία όμως θα ανασταλεί καθώς η κυβέρνηση απείλησε ότι θα απολύσει τους απεργούς και θα διαλύσει τα σωματεία. (ibid: 33-4). Κάτω από την πίεση της γενικότερης κινητικότητας των δημοσίων υπαλλήλων υπογράφτηκε στις 5 Νοεμβρίου Διάταγμα που απέδιδε στους δασκάλους τους αντίστοιχους -των βαθμών που κατείχαν- μισθούς(ibid: 439).

Η δύναμη της ΔΟΕ πριν το 9ο συνέδριο ήταν 78 σύλλογοι με 5.570 μέλη. Στο συνέδριο αυτό, πρόεδρος του Δ.Σ αναδείχθηκε ο αριστερός σοσιαλιστής Π.Δημητράτος. Οι θέσεις που ψηφίστηκαν αφορούσαν τη διεκδίκηση της ενίσχυσης της αυτοδιοίκησης του κλάδου, της υλοποίησης του 6χρονου δημοτικού, της ενίσχυσης της μόρφωσης του κλάδου, της οικοδόμησης υγιεινών διδακτηρίων και της αύξησης των δαπανών του κράτους για τη λαϊκή Παιδεία.[17] Στις θέσεις αυτές, 12 συντηρητικοί καθαρευουσιάνοι αντιπρόσωποι (καθοδηγούμενοι από τον Καραγιάννη), σε κοινή τους ανακοίνωση διαπίστωσαν την “οριστικήν στροφήν της συνελεύσεως προς τον κομμουνισμόν” και αξίωσαν την συγκρότηση “Εθνικής Διδασκαλικής Ομοσπονδίας” “επί βάσεων εγκεκριμένων παρά του ελληνικού λαού και   συμφώνων προς τας εθνικάς μας παραδόσεις”[18]

Το επόμενο διάστημα, ο νέος υπουργός Παιδείας Θ.Νικολούδης, που προέρχονταν από το κόμμα των Ελευθεροφρόνων, δημοσιοποιεί δύο διατάγματα: με το ένα μείωνε τα αιρετά μέλη του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου από 4 σε 2 και με το άλλο επανέφερε αποκλειστικά την καθαρεύουσα στις δύο μεγαλύτερες τάξεις του δημοτικού.(Αθανασιάδης, 1999, σ.473) Οι 12 που   είχαν αποχωρήσει από το 9ο συνέδριο τα υποστήριξαν, ενώ οι διδασκαλικοί σύλλογοι και η ΔΟΕ διαμαρτυρήθηκαν έντονα.(Κατσαντώνης, 1981, σ.54) Η αντιπαράθεση έφτασε μάλιστα στο σημείο να διατάξει ο Νικολούδης έρευνα για τυχόν διαχειριστικές ανωμαλίες της ΔΟΕ. Με το πρόσχημα ότι ήταν παράνομος ο έρανος υπέρ του απολυθέντος Δ.Σ, κηρύχθηκε έκπτωτο το Δ.Σ και προκηρύχθηκε συνέδριο.(Αθανασιάδης, 1999, σ.481)

Στο 10ο συνέδριο που συγκλήθηκε στις 11 Δεκέμβρη του 1927, το  έκπτωτο Δ.Σ θα υπερψηφιστεί πανηγυρικά με 342 από τις 428 ψήφους. Υπήρξαν όμως και 80 λευκά που αποτέλεσαν τη μαγιά για τη δεύτερη φάση της διάσπασης, που θα αποκρυσταλλωθεί το αμέσως επόμενο διάστημα και σε οργανωτική μορφή.(ibid: 490) Στις εκλογές που γίνονται στις 1/4/1928, ο Ρουχωτάς (της ομάδας των αριστερών δημοτικιστών) θα λάβει το 59% των ψήφων, ο Γιαννικόπουλος(της ομάδας των συντηρητικών καθαρευουσιάνων) το 37% και ο Προκοπίδης το 1%.(ibid: 495)

Με αυτό το 37% δόθηκε το έναυσμα για τη συγκρότηση της Νέας ΔΟΕ το Μάη του 1928. Το ίδιο διάστημα θα συγκληθεί και το 11ο συνέδριο της ΔΟΕ. Οι διαφορές των δύο Ομοσπονδιών έγιναν εμφανείς στο γλωσσικό ζήτημα. Αυτή η διαφορά όμως τροφοδοτούνταν και ενισχύονταν από τις διαφορετικές ιδεολογικές αναφορές των δύο Ομοσπονδιών.[19](ibid: 496)

Ήταν λοιπόν εμφανές ότι η Νέα ΔΟΕ, σε αντίθεση με τη ΔΟΕ,  διατηρούσε άριστες σχέσεις με το υπουργείο. Το 11ο Συνέριο της ΔΟΕ, ενέκρινε ψήφισμα που έκανε λόγο για τη διατήρηση όλων των δικαιωμάτων του δασκάλου, όταν μισθώνει τις υπηρεσίες του στο κράτος. Συγκεκριμένα -το ψήφισμα- μιλούσε για απόκρουση της επέμβασης των προϊσταμένων του δασκάλου στα ατομικά και πολιτικά του δικαιώματα. Τα δικαιώματά του ο  εκπαιδευτικός τα αντλεί επιπλέον σαν «υπερασπιστής των λαϊκών απαιτήσεων για τη βελτίωση της Παιδείας»(Αθανασιάδης, 1999, σ. 502 & Κατσαντώνης, 1981, σ.σ.59-60). Η απάντηση του Νικολούδη είναι χαρακτηριστική: «Εφ’ όσον η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδος(…)κατορθώνει ακόμα τελευταίως να εκφέρει θεωρίας “περί δασκάλου ως δασκάλου και δασκάλου ως πολίτη” η στάση του υπουργείου παιδείας θα είναι (..)δυσμενής κατά της τοιαύτης διδασκαλικής οργανώσεως».(Κατσαντώνης, 1981, σ.63 και Αθανασιάδης, 1999, σ. 507)

 

 

[1] τρεις δημοδιδασκάλων, τρεις δημοδιδασκαλισσών, τρεις υποδιδασκάλων, μία προσωρινών δημοδιδασκάλων και μία προσωρινών υποδιδασκάλων.

[2] Σύμφωνα με τον Αθανασιάδη, μέχρι τον Απρίλιο του 1921 εντοπίζονται 22 διδασκαλικοί σύλλογοι. Οι δύο «ενώσεις» της εποχής –η «Πανελλήνιος» και η «Γενική»- αποτελούν περισσότερο ευκαιριακές, άτυπες, τεχνητές συγκολλήσεις συλλόγων στη βάση της εξυπηρέτησης συμφερόντων των δύο συνασπισμών εξουσίας.

[3] Οι τρεις τάξεις είναι ισοπληθείς και αποτελεί η καθεμιά το 1/3 του συνόλου

[4] Αποτελούμενης από τον συντηρητικό, εκδότη του διδασκαλικού περιοδικού «Ερμής», Α.Καραγιάννη, τον βενιζελικό Χ.Ράικο και τους Ε.Ζαγόρο και Ι.Τουρνά

[5] Με πρόεδρο τον Α.Καραγιάννη, γραμματέα τον Χ.Ράικο και μέλη τους Π.Δαμαλά, Ζ.Ναυπλιώτου και Α.Θεοφανόπουλο

[6] Η πολιτική ηγεσία δεν είδε με καλό μάτι την ίδρυση της ΔΟΕ. Σε συνάντηση μελών του Δ.Σ με τον υπουργό Παιδείας Πολυγένη τον Ιούλιο του 1922, ο τελευταίος φαίνεται να τους είπε: «Πού το βρήκατε γραμμένο να μου κάνετε παρέες-παρέες και να έρχεστε εσείς να τους αντιπροσωπεύετε;»(Κατσαντώνης, 1981, σ.25)

[7] Στο σημείο αυτό αξίζει να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη του τιμάριθμου στο διάστημα 1918-1922, για να διαπιστώσουμε ότι για πρώτη φορά ο μισθός του δασκάλου πλησιάζει την τιμαριθμική ανάπτυξη. Όμως αυτό γίνεται προσωρινά καθώς στα τέλη του ’22 ο τιμάριθμος εκτινάσσεται στα ύψη: 1918:366, 1919:323, 1920:351, 1921:398, 1922:636(Δερτιλής, οπ.αναφ. σε Αθανασιάδης, 1999, σ. 158)

[8] Αν εξαιρέσουμε τη σημαντική μερίδα των βενιζελικών δασκάλων, υπάρχει τμήμα του διδασκαλικού κόσμου που στήριξε τη νέα ηγεσία εποφθαλμιώντας οφέλη για τον κλάδο. Σε αυτήν την κατηγορία ανήκει και ο αντιβενιζελικός πρόεδρος της ΔΟΕ, Α.Καραγιάννης, που παραδέχθηκε τις προθέσεις του τρία χρόνια αργότερα (Αθανασιάδης, 1999, σ.178)

[9] Σε μια επιστολή του προέδρου του διδασκαλικού συλλόγου Χίου, Δ.Χαρτουλάρη, αναφέρεται: «Σήμερα μία παγκόσμια πάλη παρατηρείται ανάμεσα σε δύο κοινωνικές τάξεις, την τάξη των αστών και την τάξη των προλεταρίων.(..)ο δάσκαλος ανήκει στη δεύτερη γιατί ποιος από τους δασκάλους(..)μπορεί ν’ αντιμετωπίσει την κοινωνική ζωή, όπως εκδηλώνεται σήμερα;»(Αθανασιάδης, 1999, σ.209)

[10] Χαρακτηριστική είναι η άποψη των κομμουνιστών δασκάλων όπως διατυπώθηκε αργότερα στο περιοδικό «Νέα Αγωγή»: «Ενώ ο κλάδος δεν μπόρεσε να δώσει στο κίνημα γερά ταξικά θεμέλια, οργανώθηκε τουλάχιστον με την τελειότερη οργανωτική φόρμα.»(Αθανασιάδης, 1999, σ.222)

[11] Περισσότερο για λόγους κύρους και διαπραγματευτικού πλεονεκτήματος παρά για την άμεση μισθολογική αναβάθμιση του κλάδου

[12] Με κατώτερο βαθμό αυτόν του ακολούθου και ανώτερο αυτόν του τμηματάρχη β’

[13] Η Επιτροπή θα χαρακτηρίσει σε ψήφισμά της την εξέλιξη αυτή “ως μέγα εκ μέρους της Πολιτείας προς τον δημοδιδάσκαλον αδίκημα”

[14] Του Ε.Δρόσου και του Κ.Δραγώτη

[15] Αθανασιάδης, 1999, 452 & Περιοδικό Θέσεις, “Εισαγωγικά στο συνδικαλιστικό κίνημα των δασκάλων(Μέρος Β’: 1921-1928)”, τεύχος 33, 1990

[16] Περιοδικό Θέσεις, “Εισαγωγικά στο συνδικαλιστικό κίνημα των δασκάλων(Μέρος Β’: 1921-1928)”, τεύχος 33, 1990

[17] Κατσαντώνης, 1981, σ.σ.51-52 & Περιοδικό Θέσεις, “Εισαγωγικά στο συνδικαλιστικό κίνημα των δασκάλων(Μέρος Β’: 1921-1928)”, τεύχος 33, 1990

[18] Κατσαντώνης, 1981, σ.52 & Αθανασιάδης, 1999, σ. 463 & Περιοδικό Θέσεις…

[19] Τη Νέα ΔΟΕ στήριξαν το κόμμα των Ελευθεροφρόνων και το Λαϊκό Κόμμα, ενώ τη ΔΟΕ στήριξαν βενιζελικοί, κομμουνιστές και σοσιαλιστές(Αθανασιάδης, 1999, σ.499)

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αθανασιάδης, Χ. (1999). Η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδος στο Μεσοπόλεμο-  Η ίδρυση και η πορεία της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδος. Ιωάννινα: Διδακτορική διατριβή.

Δερτιλής, Γ. (1999). Κοινωνικός μετασχηματισμός και στρατιωτική επέμβαση. Αθήνα: Εξάντας.

Κατσαντώνης, Γ. (1981). Οι δάσκαλοι στους αγώνες για Ψωμί- Παιδεία- Ελευθερία. Αθήνα: Σύγχρονη Εποχή.

 

ΑΡΘΡΑ

Ανδρέου, Α. (1990). Εισαγωγικά στο συνδικαλιστικό κίνημα των δασκάλων (Μέρος Β’: 1921-1928). Θέσεις τ.33.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s