Ο Μεσοπόλεμος, το λαικό κίνημα και οι δάσκαλοι (6)τελευταίο- ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΠΟΥ ΣΤΗΡΙΖΟΥΝ-ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΥΝ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Image

Για την γενικότερη κατάσταση- το βιοτικό επίπεδο του λαού στο Μεσοπόλεμο :

Πηγή 1:

Το 1927 κάθε καπνεργάτης δούλευε το χρόνο κατά μέσο όρο 141 μέρες, ενώ το 1933 μόνο 73 μέρες. Ισχυρότερα η ανεργία χτύπησε τους άντρες. Ενώ το 1927 οι άντρες αποτελούσαν το 62,7% όλων των απασχολούμενων στην καπνοβιομηχανία, το 1933 αντιπροσώπευαν μόνο το 55,9%. Και αυτό γιατί οι επιχειρηματίες έδιωχναν από τη δουλειά τους καπνεργάτες και τους αντικαθιστούσαν με καπνεργάτριες, στις οποίες έδιναν μικρότερο μεροκάματο. Το 1933 σε σύγκριση με το 1927 το μέσο μεροκάματο των αντρών και των γυναικών μειώθηκε κατά 26% και το μέσο χρονιάτικο εισόδημά τους κατά 51%, πράγμα που σήμαινε απότομη χειροτέρευση του βιοτικού τους επιπέδου.

Πηγή: στοιχεία από το φύλλο του Ριζοσπάστη στις 20-4-1934, σε Σάρλης Δ., Η πολιτική του ΚΚΕ στον αγώνα κατά του μοναρχοφασισμού, σ.16

 

Για το Ιδιώνυμο και τις συνέπειές του:

Πηγή 2:

«Κάθε απόπειρα διαταράξεως ή βιαίας ανατροπής του αστικού καθεστώτος, του οποίου στέρεα θεμέλια είναι η πατρίς, η οικογένεια, η ιδιοκτησία, θα εύρη αντιμέτωπον την πυγμήν του κράτους. Χωρίς , άλλως τε, να περιορίσωμεν καμμίαν θεωρητικήν συζήτησιν περί του καταλληλότερου τρόπου δι’ ου δύναται να μεταρρυθμισθή η σημερινή οργάνωσις της κοινωνίας(…). Είμεθα αποφασισμένοι να εξοπλίσωμεν το κράτος και τας αρχάς του διά της αναγκαίας νομοθεσίας, όπως καταστή δυνατή η αποτελεσματική κοινωνική άμυνα κατά των απροκάλυπτων ανατρεπτικών ενεργειών των εχθρών του κοινωνικού καθεστώτος.»

Πηγή: Ελ. Βενιζέλος, προεκλογική ομιλία στη Θεσσαλονίκη, 20η Ιουλίου 1928, όπως δημοσιεύεται στο Στ. Στεφάνου (επιμ.), Τα κείμενα του Ελευθερίου Βενιζέλου, τ. Γ, σ.467-8 σε Μαρκέτος Σπ., Πως φίλησα…, σ.282-3

 

 

Πηγή 3:

Οι διώξεις εναντίον της αριστεράς προσέλαβαν πρωτόγνωρη έκταση από τις αρχές της δεκαετίας του 1930.(…)Στην τριετία μετά το 1929 φυλακίστηκαν με το Ιδιώνυμο κάπου δώδεκα χιλιάδες άνθρωποι, ενώ από το 1929 ως το 1937 καταδικάστηκαν αμετάκλητα περίπου τρεις χιλιάδες , οι περισσότεροι σε ποινές φυλάκισης μεγαλύτερες του έτους. Ωστόσο, πολύ περισσότεροι ήταν εκείνοι που υπέστησαν ελαφρότερες διώξεις, και τεράστια η σημασία του πλήγματος που δόθηκε στην ελευθερία της συνείδησης.(…) Περίπου έξι στους δέκα ήταν εργάτες κι ένας στους δέκα αγρότης. Στην πραγματικότητα η συντριπτική τους πλειοψηφία καταδικάστηκε απλώς για συμμετοχή σε απεργίες ή άλλου τύπου διεκδικήσεις.

Πηγή: Ρ. Κούνδουρος, Η ασφάλεια του καθεστώτος. Πολιτικοί κρατούμενοι, εκτοπίσεις και τάξεις στην Ελλάδα 1924-74, σ. 94-106 σε Μαρκέτος Σπ., Πως φίλησα.., σ.285

 

Για την καταστολή:

Πηγή 4:

«Μαζευτήκαμε λοιπόν στο Σιντριβάνι και ήρθε η αστυνομία να μας διαλύσει, ενώ προηγουμένως μας είχαν δώσει άδεια, μετά από αίτηση που είχαν δώσει τα σωματεία. Αστυνομικός διευθυντής ήταν ο Καλοχριστιανάκης. Λέμε εμείς ”Καλά, αφού μας δώσατε άδεια!” αλλά η μόνη απάντηση που μας έδωσε ήταν : «Η διαταγή είναι να διαλυθείτε». Και με μιας ορμάει η έφιππος αστυνομία να μας διαλύσει. Εμείς αντισταθήκαμε.[…] Ένας μπάτσος άρπαξε έναν εργάτη από τα μαλλιά και άρχισε να τον σέρνει καλπάζοντας πάνω στο άλογο(…) Μ’ αρπάζει ένας ανιψιός του αστυνομικού διευθυντή(…), με το πιστόλι στα χέρια και με βαράει. «Πάρ’ την πούστη, παρ’ την πούστη», φωνάζει και μια σφαίρα μου διαπερνά το μάγουλο, μου κόβει τη μισή γλώσσα, μου σπάει τα δόντια και βγαίνει από το αντίθετο χείλος.[..] Μετά από τα γεγονότα, του κάναμε δικαστήριο για ανθρωποκτονία, αλλά το δικαστήριο της Βέροιας τον αθώωσε παμψηφεί […] –να ποιο είναι το ‘’κράτος δικαίου’’»

Πηγή: Γιάννης Ταμτάκος, Αφηγήσεις μιας ζωής στο επαναστατικό κίνημα, Κύκλοι Αντιεξουσίας, Θεσσαλονίκη 2003

 

 

Πηγή 5:

Δεν ήταν λίγες οι φορές που για την καταστολή των απεργών κινητοποιήθηκε όχι μόνο η αστυνομία αλλά και ο στρατός, με αποτέλεσμα το θάνατο δεκάδων και τον τραυματισμό εκατοντάδων εργατών. Στο γεγονός αυτό αναφέρθηκε και ο E. G. Lomas του Γενικού Προξενείου της Θεσσαλονίκης σε έκθεση του στο ForeignOffice της Μ.Βρετανίας. Ενημερώνοντας της κυβέρνηση του για τις «εργατικές αναταραχές» που έλαβαν χώρα στην Ελλάδα κατά τις μεγάλες απεργιακές κινητοποιήσεις των καπνεργατών στην πόλη το Μάη του 1936(..), τόνισε πως: «Υπάρχουν χιλιάδες δυσαρεστημένων ανδρών και γυναικών εργατών από τη μια πλευρά και αρκετές εκατοντάδες… αστυνομικών από την άλλη, καλά οπλισμένων και ποτισμένων επίσης με την ιδέα, η οποία –φαίνεται- έχει καταστεί παράδοση, πως ο εργάτης ο οποίος αγωνίζεται για τη βελτίωση της κατάστασης του αποτελεί δημόσιο εχθρό.» Καταλήγοντας, πρόσθεσε χαρακτηριστικά: «Δεν υπήρξε σχεδόν καμιά συνάθροιση, πολιτική ή μη, η οποία να μη συνοδεύονταν από αιματοχυσία ή κάποιας μορφής βία.»

Πηγή: Γκίκας Α., Ρήξη κι ενσωμάτωση, σ.123-4

 

Πηγή 6:

«Ημείς, ο στρατηγός του Γ’ Σώματος Στρατού, αναλαμβάνοντες κατόπιν διαταγής του Υπουργείου Στρατιωτικών την τήρησιν της τάξεως εν τη πόλει της Θεσσαλονίκης και εν τη περιοχή διατάσσομεν:

  1. Απαγορεύομεν πάσαν συγκέντρωσιν και ολίγων ακόμη προσώπων εις κλειστόν και ανοικτόν χώρον.
  2. Το κλείσιμον πάντων των καταστημάτων εν τη πόλει Θεσσαλονίκης μέχρι νεωτέρας διαταγής.

Θεσσαλονίκη, 9 Μαΐου 1936

Ο διοικητής του Γ’ Σώματος Στρατού

Ν. ΖΕΠΠΟΣ

Αντιστράτηγος»

Πηγή: ΚουζινόπολοςΣπ.(επιμ.), Ο ηρωικός Μάης του 1936 στη Θεσσαλονίκη –χρονικό, σ. 52

 

Πηγή 7:

Ο απολογισμός της βίας που επιστρατεύτηκε κατά των κινητοποιήσεων εργατών και αγροτών (1923-1936):

 

Κινητοποίηση Θύματα
Τόπος Χρόνος Νεκροί Τραυματίες
Πειραιάς 21.8.1923 11 10δες
Αθήνα 1.5.1924 1 12
Καβάλα Σεπτ. 1924 2 χ.α.
Καβάλα 10.11.1924 1 30
Αθήνα 20.10.1926 1 3
Θεσσαλονίκη και Αγρίνιο Φεβρ. 1927 5 χ.α.
Αθήνα 10.3.1927 2 χ.α.
Πράβι 11.6.1928 1 χ.α.
Καβάλα Ιούνης 1928 6 10δες
Λαύριο 1.2.1929 1 33
Ελευσίνα 5.3.1929 2 30
Μακρυνίτσα 7.7.1929 1 1
Πειραιάς 10.7.1929 1 10δες
Κιλκίς 11.4.1931 1 5
Αθήνα 3.12.1932 1 χ.α.
Νάουσα 23.1.1933 4 20
Θεσσαλονίκη 15.2.1933 7 10δες
Αλιβέρι 7.7.1933 1 20
Καλαμάτα 8.5.1934 7 10δες
Παγγαίο 1.12.1934 1 13
Ηράκλειο 5.8.1935 6 10δες
Πύλος 26.8.1935 2 12
Διάφορα 1934-1935 8 χ.α.
Θεσσαλονίκη 9.5.1936 10-18 10δες
Βόλος 2.6.1936 1 30
Σύνολο 1923-1936 86-94νεκροί -εκατοντάδες τραυματίες

Πηγή: Γκίκας, Ρήξη κι ενσωμάτωση, 2010, σ.124

 

Πηγή 8:

Σχετικά με τις διώξεις, γνωρίζω πως ο Κ.Θ. Παπανικολάου είχε μετατεθεί από την Αθήνα στο χωριό Κρύνος Οιτύλου Λακωνίας και ο Σ.Μπαρμπουνάκης σε κάποιο χωριό της Πελοποννήσου. Όπως που διηγήθηκε αργότερα ο Μπαρμπουνάκης, στο χωριό που πήγε έκανε, όπως πάντα, ευσυνείδητα το καθήκον του μέσα κι έξω από το σχολείο. Η τέτοια πολιτεία του προκάλεσε την αγάπη, την εκτίμηση και το σεβασμό στο πρόσωπό του. Όλα αυτά τα πληροφορήθηκε το υπουργείο και μια μέρα τον κάλεσε να παρουσιαστεί στο γραφείο του προϊστάμενου του προσωπικού. Αυτός είπε στον Μπαρμπουνάκη πως έχει υπόψη του όλη την καλή ατμόσφαιρα που είχε δημιουργηθεί στο χωριό για το πρόσωπό του και γι’ αυτό νομίζει πως δεν πρέπει να συνεχίσει την υπηρεσία του στο χωριό. Αλλά επειδή πιστεύει πως και σ’ άλλο σχολείο να τον στείλει θα δημιουργήσει την ίδια γι’ αυτόν ευνοϊκή ατμόσφαιρα, γι’ αυτό νομίζει πως δεν πρέπει να υπηρετεί σε κανένα σχολείο, γιατί είναι επικίνδυνος. Να καθίσει στην Αθήνα και να μισθοδοτείται με την υπογραφή των σχετικών δικαιολογητικών από τον προσωπάρχη. Έτσι κι έγινε.[…]

Πηγή: Κατσαντώνης Γ., Η Αριστερή Παράταξη των δασκάλων στο Μεσοπόλεμο, σ.76

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s